زادروز لویی پاستور، معمار ایمنی نوین و الهامبخش مأموریت کنگره واکسن
۲۷ دسامبر، سالروز تولد لویی پاستور، دانشمندی است که نام او برای همیشه با مفاهیمی چون واکسیناسیون، ایمنی، پیشگیری و سلامت عمومی گره خورده است. پاستور که در ۲۷ دسامبر ۱۸۲۲ در فرانسه متولد شد، با بنیانگذاری نظریه میکروبی بیماریها و توسعه نخستین واکسنهای آزمایشگاهی، مسیر پزشکی مدرن را برای همیشه تغییر داد؛ مسیری که امروز محور اصلی گفتوگوها و سیاستگذاریها در کنگره واکسن و واکسیناسیون است.
دستاوردهای پاستور فراتر از کشفیات آزمایشگاهی بود. او با رد نظریه خلقالساعه، اثبات نقش میکروارگانیسمها در بیماریها و ابداع فرآیند پاستوریزاسیون، نشان داد که علم میتواند مستقیماً جان انسانها را نجات دهد. کشف اصل «تضعیف عامل بیماریزا» و توسعه واکسنهایی مانند سیاهزخم و هاری، پایههای ایمنیشناسی نوین و واکسنسازی علمی را بنا نهاد.
اوج این میراث در سال ۱۸۸۵ و با نجات جان جوزف مایستر، کودک مبتلا به هاری، رقم خورد؛ رویدادی که نهتنها نقطه عطفی در تاریخ پزشکی بود، بلکه منجر به تأسیس انستیتو پاستور شد؛ نهادی که تا امروز یکی از ستونهای اصلی تحقیق، آموزش و پاسخ به تهدیدات بیولوژیک در جهان محسوب میشود.
امروز، بیش از یک قرن پس از آن دستاوردها، جهان در حالی زادروز پاستور را گرامی میدارد که مفهوم «آمادگی برای همهگیریها» به یکی از ارکان امنیت سلامت جهانی تبدیل شده است. از واکسنهای نوین مبتنی بر mRNA تا سیستمهای پایش بیماری مبتنی بر هوش مصنوعی، همگی ادامه همان مسیری هستند که پاستور با تأکید بر روش علمی، شواهد تجربی و پیشگیری هدفمند آغاز کرد؛ مسیری که محور اصلی مباحث علمی و راهبردی در کنگره واکسن و واکسیناسیون است.
در ایران نیز، این میراث علمی از طریق نهادهایی چون انستیتو پاستور ایران و مؤسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی تداوم یافته است. مؤسسه رازی، با نزدیک به یک قرن فعالیت در تحقیق و تولید واکسنهای انسانی و دامی، نقش بیبدیلی در تأمین امنیت سلامت، خودکفایی واکسن و پاسخ به بحرانهای بهداشتی ایفا کرده و یکی از پشتوانههای علمی کشور در حوزه واکسیناسیون بهشمار میرود.
زادروز لویی پاستور، صرفاً یادآور تولد یک دانشمند نیست؛ بلکه یادآوری یک اصل بنیادین است:
- سلامت، حاصل آمادگی، علم و اعتماد به روش علمی است.
- اصلی که کنگره واکسن و واکسیناسیون با گردهمآوردن جامعه علمی، سیاستگذاران و تولیدکنندگان واکسن، در مسیر تحقق آن گام برمیدارد.